لوله سفید که در بازار تاسیسات ساختمان معمولا به لوله های پلی پروپیلن PP یا PP-R گفته می شود، برای اجرای شبکه های آب سرد و گرم کاربرد گسترده ای دارد. اتصال این لوله ها به کمک انواع مختلفی از اتصالات انجام می شود که هر کدام برای تغییر مسیر، ایجاد انشعاب، تغییر قطر، اتصال به تجهیزات یا مسدود کردن مسیر به کار می روند. اتصالات PP-R در شکل ها و مدل های مختلفی مانند بوشن، زانو، سه راهی، تبدیل، مهره ماسوره، درپوش و اتصالات رزوه دار تولید می شوند.
در این مقاله از مجله لوکس دکوراسیون، نام اتصالات لوله سفید را به صورت دسته بندی شده معرفی می کنیم تا علاوه بر شناخت شکل ظاهری، کاربرد هر اتصال نیز مشخص باشد.
لیست کامل نام اتصالات لوله سفید
نام دقیق اتصالات ممکن است بین تولیدکنندگان مختلف کمی متفاوت باشد و بعضی قطعات نیز با چند نام در بازار شناخته شوند. با این حال، مهم ترین اتصالات مورد استفاده در سیستم های لوله سفید شامل موارد زیر هستند:
- بوشن سفید
- بوشن تبدیل
- زانو ۹۰ درجه
- زانو ۴۵ درجه
- زانو تبدیل
- زانو چپقی
- زانو مغزی
- زانو یکسر بوشن
- زانو یکسر مغزی
- زانو یکسر فلزی
- زانو دو قلو
- سه راهی معمولی
- سه راهی تبدیل
- سه راهی کج یا سه کنج
- سه راه بوشن مغزی
- سه راه بوشن فلزی
- سه راهی یکسر مغزی
- چهار راهی
- تبدیل
- مغزی
- بوشن مغزی
- بوشن یکسر فلزی
- بوشن یکسر مغزی
- مهره ماسوره سفید
- مهره ماسوره فلزی یا برنجی
- فلنج
- درپوش یا کپ
- درپوش رزوه دار
- پل بست دار
- لوله خم دار
- بست لوله
- بست دوقلو
- شابلون
- شیر فلکه سفید
- شیر یکضرب سفید
در کاتالوگ های تولیدکنندگان PP-R نیز گروه هایی مانند سوکت یا بوشن، زانو، سه راهی، تبدیل، یونیون، درپوش، اتصالات رزوه دار و شیرآلات به عنوان بخش های اصلی سبد اتصالات پلی پروپیلن دیده می شوند.
بوشن سفید چیست؟
بوشن یکی از ساده ترین و پرکاربردترین اتصالات لوله سفید است. این قطعه برای اتصال دو لوله هم قطر در یک مسیر مستقیم استفاده می شود. دو سر بوشن به گونه ای طراحی شده اند که لوله های PP-R داخل آنها قرار گرفته و با روش جوش حرارتی به یکدیگر متصل شوند.
بوشن معمولی زمانی استفاده می شود که دو لوله دارای قطر یکسان باشند. برای اتصال لوله هایی با قطر متفاوت، از بوشن تبدیل استفاده می شود. بوشن های PP-R با قطرهای مختلف تولید می شوند و انتخاب سایز آنها باید با قطر خارجی لوله هماهنگ باشد.
انواع زانو لوله سفید
زانو برای تغییر جهت مسیر لوله کشی استفاده می شود. مهم ترین مدل های آن عبارتند از:
زانو ۹۰ درجه
رایج ترین نوع زانو در لوله کشی سفید است و برای تغییر جهت مسیر به اندازه ۹۰ درجه استفاده می شود. در مسیرهای عمودی و افقی و محل تغییر جهت لوله، این اتصال کاربرد زیادی دارد.
زانو ۴۵ درجه
زانو ۴۵ درجه برای ایجاد تغییر مسیر ملایم تر نسبت به زانوی ۹۰ درجه استفاده می شود. بسته به طراحی مسیر و فضای در دسترس، ممکن است به جای یک زانوی ۹۰ درجه از ترکیب زانوهای ۴۵ درجه استفاده شود.
زانو تبدیل
این اتصال علاوه بر تغییر جهت مسیر، امکان اتصال لوله هایی با اندازه های متفاوت را فراهم می کند.
زانو چپقی
زانو چپقی نوعی اتصال زانویی است که یک طرف آن برای اتصال به لوله و طرف دیگر برای ایجاد اتصال رزوه ای یا اتصال به یک قطعه دیگر طراحی شده است. این قطعه در برخی نقاط انتهایی یا محل اتصال لوله به تجهیزات کاربرد دارد.
زانو مغزی و زانو یکسر فلزی
این اتصالات برای زمانی استفاده می شوند که لازم است لوله سفید به یک قطعه دارای رزوه متصل شود. در این مدل ها، بخش رزوه دار معمولا با یک قطعه فلزی در بدنه پلیمری ترکیب شده است.
سه راهی های لوله سفید
سه راهی برای ایجاد انشعاب از مسیر اصلی لوله استفاده می شود. سه راهی های PP-R در مدل های مختلفی تولید می شوند و یکی از گروه های اصلی اتصالات لوله سفید هستند.
سه راهی معمولی
سه راهی معمولی دارای سه خروجی هم اندازه است و برای ایجاد یک انشعاب با قطر مشابه مسیر اصلی استفاده می شود.
سه راهی تبدیل
در سه راهی تبدیل، اندازه یکی از مسیرها با مسیر اصلی متفاوت است. این اتصال برای ایجاد انشعاب با قطر متفاوت کاربرد دارد.
سه راهی کج یا سه کنج
سه راهی کج برای برخی مسیرهایی استفاده می شود که انشعاب باید با آرایش متفاوتی نسبت به سه راهی معمولی ایجاد شود. شکل دقیق و زاویه این قطعه ممکن است در محصولات تولیدکنندگان مختلف متفاوت باشد.
سه راه بوشن مغزی و سه راه بوشن فلزی
این مدل ها زمانی کاربرد دارند که در محل انشعاب علاوه بر اتصال لوله، یک اتصال رزوه دار نیز مورد نیاز باشد. بخش رزوه دار می تواند برای اتصال به شیر، تجهیزات یا قطعه دیگری استفاده شود.
تبدیل لوله سفید چیست؟
تبدیل برای اتصال دو لوله یا دو بخش از سیستم با قطر متفاوت استفاده می شود. برای مثال، هنگامی که مسیر از یک قطر به قطر دیگری تغییر می کند، استفاده از اتصال تبدیل مناسب، مسیر را بدون نیاز به تغییر غیر اصولی قطر لوله برقرار می کند.
بوشن تبدیل نیز یکی از شکل های رایج همین کاربرد است. در محصولات PP-R، تبدیل ها در اندازه های مختلف تولید می شوند و ترکیب سایزها به نوع سیستم لوله کشی و محصولات سازنده بستگی دارد.
مغزی و بوشن مغزی
مغزی یک اتصال رزوه دار است که برای ارتباط میان قطعات دارای رزوه کاربرد دارد. در سیستم لوله سفید، مدل های مختلفی از بوشن مغزی، مغزی یکسر و اتصالات دارای مغزی فلزی وجود دارد.
در مدل های ترکیبی، بدنه اتصال از PP-R ساخته شده و بخش رزوه دار می تواند فلزی باشد. این ساختار امکان اتصال لوله سفید به شیرآلات، اتصالات فلزی یا تجهیزات دارای رزوه را فراهم می کند. اتصالات رزوه داخلی و خارجی در خانواده محصولات PP-R نیز به صورت جداگانه عرضه می شوند.
مهره ماسوره لوله سفید
مهره ماسوره برای ایجاد یک اتصال قابل باز شدن در مسیر لوله استفاده می شود. برخلاف یک اتصال جوشی ثابت، این قطعه امکان جدا کردن دو بخش از سیستم را در محل مشخص فراهم می کند.
مهره ماسوره ها در مدل های تمام پلیمری، فلزی یا ترکیبی تولید می شوند. انتخاب مدل مناسب به نوع اتصال، سایز لوله و تجهیزی که قرار است به سیستم متصل شود بستگی دارد.
چهار راهی سفید
چهار راهی برای ایجاد چند مسیر در یک نقطه از شبکه لوله کشی استفاده می شود. این اتصال در شرایطی کاربرد دارد که لازم است مسیر اصلی به چند جهت تقسیم شود.
چهار راهی از نظر شکل ظاهری شبیه یک تقاطع چهارطرفه است و مانند سایر اتصالات PP-R با توجه به نوع محصول می تواند به صورت کاملا پلیمری یا در مدل های ترکیبی تولید شود.
درپوش و کپ لوله سفید
درپوش یا کپ برای مسدود کردن انتهای یک مسیر لوله استفاده می شود. این اتصال می تواند برای بستن یک مسیر در زمان اجرای لوله کشی یا پایان دادن به یک انشعاب مورد استفاده قرار گیرد.
درپوش های ساده کاملا پلیمری هستند و با جوش حرارتی به لوله متصل می شوند. در کنار آنها، مدل های رزوه دار نیز وجود دارند که برای شرایطی که باز و بسته کردن اتصال مورد نیاز است کاربرد متفاوتی دارند.
فلنج و اتصالات قابل باز شدن
فلنج زمانی مورد توجه قرار می گیرد که اتصال لوله به تجهیزات یا بخش هایی از سیستم نیازمند یک اتصال قابل باز شدن باشد. فلنج های PP-R در برخی سیستم ها به همراه قطعات مربوط به فلنج استفاده می شوند و انتخاب آنها به قطر لوله و نوع اتصال مورد نظر بستگی دارد.
در مقایسه با اتصالات ساده جوشی، اتصالات فلنجی بیشتر در نقاطی مطرح می شوند که جداسازی دوره ای تجهیز یا بخش مشخصی از شبکه اهمیت دارد.
پل بست دار و لوله خم دار
پل بست دار و لوله خم دار از قطعاتی هستند که در برخی اجراهای لوله کشی سفید برای عبور مسیر از روی یا اطراف مسیر دیگر مورد استفاده قرار می گیرند. استفاده از این قطعات می تواند نیاز به ایجاد مسیرهای پیچیده با چندین زانو را کاهش دهد.
مدل و کاربرد دقیق این قطعات ممکن است بین تولیدکنندگان متفاوت باشد و باید بر اساس نقشه و نحوه عبور خطوط انتخاب شوند.
بست لوله سفید
بست لوله وظیفه اتصال مستقیم لوله به دیوار، سقف یا سازه نگهدارنده را دارد. بست های ساده و بست های دوقلو از مدل های رایج هستند.
بست از نظر عملکرد با اتصالاتی مانند بوشن یا زانو تفاوت دارد؛ زیرا وظیفه اصلی آن اتصال هیدرولیکی دو لوله نیست، بلکه نگهداری و تثبیت مسیر لوله است.
شیرهای مورد استفاده در سیستم لوله سفید
در کنار اتصالات کاملا پلیمری، برخی شیرآلات نیز برای استفاده در سیستم PP-R تولید می شوند. از جمله آنها می توان به شیر فلکه سفید، شیر یکضرب و شیرهای بوشن دار اشاره کرد.
شیر فلکه سفید در برخی سیستم ها دارای ورودی و خروجی پلیمری است و برای اتصال به لوله PP-R به روش جوش حرارتی طراحی شده است. نوع دیگری از شیرها نیز دارای اتصالات رزوه ای یا ترکیبی هستند.
جدول نام اتصالات لوله سفید و کاربرد آنها
| نام اتصال | کاربرد اصلی |
|---|---|
| بوشن | اتصال دو لوله هم قطر |
| بوشن تبدیل | اتصال دو مسیر با قطر متفاوت |
| زانو ۹۰ درجه | تغییر مسیر ۹۰ درجه |
| زانو ۴۵ درجه | تغییر مسیر ۴۵ درجه |
| زانو تبدیل | تغییر مسیر همراه با تغییر قطر |
| زانو چپقی | تغییر مسیر و ایجاد اتصال رزوه ای یا انتهایی |
| زانو مغزی | اتصال زاویه دار به قطعه رزوه ای |
| سه راهی | ایجاد یک انشعاب |
| سه راهی تبدیل | ایجاد انشعاب با تغییر قطر |
| سه راهی کج | ایجاد انشعاب با آرایش زاویه ای خاص |
| سه راه بوشن مغزی | ایجاد انشعاب همراه با اتصال رزوه ای |
| چهار راهی | ایجاد چند مسیر در یک نقطه |
| تبدیل | تغییر قطر مسیر لوله |
| مغزی | اتصال قطعات رزوه ای |
| بوشن مغزی | اتصال لوله PP-R به بخش رزوه دار |
| مهره ماسوره | ایجاد اتصال قابل باز شدن |
| فلنج | اتصال لوله به تجهیزات یا بخش های قابل جداسازی |
| درپوش یا کپ | مسدود کردن انتهای لوله |
| پل بست دار | عبور مسیر از روی یا اطراف مسیر دیگر |
| بست لوله | تثبیت و نگهداری لوله |
| لوله خم دار | عبور مسیر لوله از تقاطع ها |
| شیر فلکه سفید | قطع و وصل جریان در مسیر |
اتصالات ساده و اتصالات ترکیبی چه تفاوتی دارند؟
اتصالات لوله سفید را می توان از نظر ساختار نیز به دو گروه کلی تقسیم کرد. در گروه اول، اتصال کاملا از پلی پروپیلن ساخته شده است و دو طرف آن برای جوش حرارتی به لوله طراحی شده اند. بوشن، زانو، سه راهی و درپوش نمونه هایی از این گروه هستند.
گروه دوم شامل اتصالات ترکیبی یا رزوه دار است. در این قطعات، بخشی از اتصال برای جوش به لوله PP-R و بخش دیگر برای اتصال رزوه ای طراحی شده است. بوشن یکسر فلزی، زانو مغزی، سه راه مغزی و برخی انواع مهره ماسوره در این گروه قرار می گیرند.
اتصالات لوله سفید چگونه به لوله متصل می شوند؟
بخش زیادی از اتصالات PP-R به روش جوش حرارتی یا سوکت فیوژن به لوله متصل می شوند. در این روش، سطح خارجی لوله و سطح داخلی اتصال با ابزار مخصوص گرم شده و سپس در عمق مشخصی داخل یکدیگر قرار می گیرند. پس از سرد شدن، یک اتصال یکپارچه ایجاد می شود. منابع فنی تولیدکنندگان PP-R نیز استفاده از جوش حرارتی برای اتصال لوله و فیتینگ را به عنوان یکی از روش های اصلی اتصال این سیستم معرفی می کنند.
در اتصالات دارای رزوه فلزی، بخش پلیمری به روش جوش به لوله متصل می شود و بخش رزوه دار برای اتصال به شیر، تجهیزات یا قطعه دیگری مورد استفاده قرار می گیرد.
سایز اتصالات لوله سفید چگونه مشخص می شود؟
سایز اتصالات PP-R معمولا بر اساس قطر خارجی لوله به میلی متر مشخص می شود. اندازه هایی مانند ۲۰، ۲۵، ۳۲، ۴۰، ۵۰ و ۶۳ میلی متر از اندازه های رایج هستند، اما دامنه سایزها بسته به تولیدکننده و نوع اتصال می تواند گسترده تر باشد.
در اتصالات ترکیبی، علاوه بر قطر لوله، اندازه رزوه نیز اهمیت دارد. برای مثال ممکن است یک اتصال با مشخصات ۲۵ × ۳/۴ اینچ عرضه شود؛ عدد اول به بخش مربوط به لوله و عدد دوم به اندازه رزوه اشاره می کند.
هنگام انتخاب اتصال لوله سفید به چه نکاتی توجه کنیم؟
- قطر خارجی لوله را با سایز اتصال تطبیق دهید.
- مشخص کنید اتصال برای مسیر مستقیم، تغییر جهت یا ایجاد انشعاب لازم است.
- در صورت اتصال به شیر یا تجهیزات، نوع رزوه داخلی یا خارجی را بررسی کنید.
- برای تغییر قطر از تبدیل یا سه راهی تبدیل مناسب استفاده کنید.
- در نقاطی که نیاز به باز کردن اتصال وجود دارد، مهره ماسوره یا اتصال مناسب قابل باز شدن را در نظر بگیرید.
- کیفیت سطح داخلی اتصال و یکنواختی ساخت آن را بررسی کنید.
- اتصال و لوله را از نظر جنس و سیستم اتصال با یکدیگر هماهنگ کنید.
- برای جوش حرارتی، دمای کار، عمق ورود و زمان گرم شدن و سرد شدن را مطابق دستورالعمل محصول رعایت کنید.
جمع بندی
اتصالات لوله سفید فقط به چند قطعه مانند زانو و بوشن محدود نمی شوند. بسته به نوع شبکه آب رسانی، مسیر لوله ها و تجهیزات متصل به سیستم، انواع مختلفی از بوشن، تبدیل، زانو، سه راهی، چهار راهی، مغزی، مهره ماسوره، درپوش، فلنج، پل بست دار، بست و اتصالات رزوه دار مورد استفاده قرار می گیرند.
مهم ترین نکته در انتخاب هر اتصال، تطبیق آن با قطر لوله، نوع مسیر، نحوه اتصال و کاربرد مورد نظر است. همچنین نام برخی قطعات در بازار یا میان تولیدکنندگان متفاوت است؛ بنابراین هنگام تهیه اتصالات بهتر است علاوه بر نام، شکل، سایز و نوع اتصال قطعه نیز مشخص شود.
سوالات متداول
پرکاربردترین اتصالات لوله سفید کدام هستند؟
بوشن، زانو ۹۰ درجه، زانو ۴۵ درجه، سه راهی، سه راهی تبدیل، تبدیل، درپوش، مغزی و مهره ماسوره از اتصالات رایج لوله سفید هستند.
تفاوت بوشن و تبدیل چیست؟
بوشن معمولی برای اتصال دو لوله هم قطر استفاده می شود، در حالی که تبدیل یا بوشن تبدیل برای اتصال مسیرهایی با قطر متفاوت کاربرد دارد.
زانو چپقی لوله سفید چه کاربردی دارد؟
زانو چپقی برای تغییر مسیر لوله در نقطه ای استفاده می شود که علاوه بر تغییر جهت، به یک اتصال انتهایی یا رزوه ای نیز نیاز وجود دارد.
سه راهی تبدیل چه تفاوتی با سه راهی معمولی دارد؟
در سه راهی معمولی، خروجی ها معمولا هم اندازه هستند؛ اما سه راهی تبدیل برای ایجاد انشعابی با قطر متفاوت از مسیر اصلی طراحی شده است.
آیا همه اتصالات لوله سفید کاملا پلاستیکی هستند؟
خیر. برخی اتصالات کاملا از PP-R ساخته شده اند، اما مدل هایی مانند زانو مغزی، بوشن یکسر فلزی و سه راه بوشن فلزی دارای بخش رزوه دار فلزی هستند و برای اتصال لوله سفید به تجهیزات یا قطعات رزوه ای استفاده می شوند.
اتصالات لوله سفید چگونه به لوله متصل می شوند؟
بخش زیادی از اتصالات PP-R به روش جوش حرارتی به لوله متصل می شوند. در اتصالات ترکیبی، قسمت پلیمری به لوله جوش داده می شود و بخش رزوه دار برای اتصال به قطعه دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.
سایزهای رایج اتصالات لوله سفید چیست؟
سایزهایی مانند ۲۰، ۲۵، ۳۲، ۴۰، ۵۰ و ۶۳ میلی متر از اندازه های رایج هستند، اما سایزهای موجود به نوع اتصال و تولیدکننده بستگی دارد.








